بازار خودرو در کشور چندسالی است که در رکود به سر می‌برد. هرچند در برخی مقاطع بازار به‌صورت کوتاه‌مدت از رکود خارج اما بازهم دوباره درگیر رکود و کاهش فروش شده است.

قیمت‌ها نیز با نوسان در نرخ ارز تغییر پیدا کرده و طی روزهای اخیر و همزمان با افزایش نرخ ارز، قیمت خودرو نیز روند افزایشی به خود گرفته است. در چنین شرایطی آزاد شدن واردات می‌تواند به این بازار کمک کند. بازاری که با کاهش شدید عرضه خودرو مواجه است و افزایش عرضه محصولات جدید می‌تواند باعث کاهش قیمت‌ها در بازار شود. با مطرح شدن بحث واردات خودرو بسیاری از خرید دست کشیدند، اما با طولانی‌شدن تصویب آیین‌نامه واردات خودرو بار دیگر قیمت‌ها افزایش پیدا کرد. درحال‌حاضر بازار به‌شدت در انتظار آیین‌نامه واردات و قطعی شدن مدل و قیمت خودروهایی است که قرار است به کشور وارد شوند. با انجام واردات و شفاف‌سازی در این بخش بازار نیز واکنش نشان خواهد داد. در همین زمینه با سعید موتمنی، رئیس اتحادیه نمایشگاه‌داران و فروشندگان خودرو تهران به گفت‌وگو پرداختیم.

شرایط بازار خودرو در کشور درحال‌حاضر به چه صورت بوده و چرا دوباره این بازار دچار رکود شده است؟
۱۰روز ابتدای سال بازار خوبی را شاهد بودیم. البته تا زمانی بازار خوبی داشتیم که ۱۳ تا ۱۴درصد اختلاف قیمت دیده می‌شد. اما با رشد نرخ ارز، فروشنده‌ها قیمت‌ها را افزایش دادند و باعث کاهش تقاضا شدند.

بعد از آن دوباره بحث واردات خودرو داغ شد و به نظر می‌رسد تا جزئیات واردات مشخص نشود، بازار رونقی پیدا نمی‌کند. البته باید گفت؛ فروشندگان علاقه به فروش خودروها دارند، اما مشتریان خرید خود را به آینده موکول کرده‌اند. البته در بازار قیمت‌های اعلامی فروشندگان نسبت به هفته گذشته کمی افزایش یافته، چراکه هنوز جزئیات این طرح به‌طول کامل اعلام نشده است. البته افزایش دوباره نرخ ارز تاثیر خود را بر بازار خودرو هم گذاشته، به طور کلی بازار راکد است.

آیا درحال‌حاضر برای مدل‌های داخلی مشتری وجود دارد؟
در این بخش مشتری وجود دارد، اما واقعیت این است که تهیه خودروهای داخلی بسیار سخت شده، خودرو در بازار بسیار کم است.

به نظر شما انتظار مشتریان از انجام این واردات چیست؟
مشکل بازار ما عرضه است. در بازار هم خودرو کم و هم قیمت‌ها بسیار بالاست. به‌عنوان‌مثال ۲۰۷ اتومات در سال جاری ۶۰۰میلیون تومان قیمت‌گذاری شده که معادل ۲۰هزار دلار می‌شود. مشتری احساس می‌کند شاید بعد از واردات بتواند خودروی ارزان‌ و اقتصادی بخرد، این در حالی است که دولت قصد دارد خودرو وارد کند و زمزمه‌هایی برای کاهش تعرفه‌ها شنیده می‌شود. مشتریان در انتظار خودروهای ارزان‌ هستند. ۹۹درصد تقاضا در بازار کاذب بوده، یعنی نه برای استفاده شخصی بلکه برای سرمایه‌گذاری است. در طرح جدید حدود ۳میلیون نفر ثبت‌نام داشته‌اند. درحالی‌که خودرو چندانی در این طرح عرضه نمی‌شود و این افراد قصد دارند شانس خود را امتحان کنند و خودروهایشان را در بازار داخلی به فروش برسانند. اگر واردات آزاد شود و وقفه‌ای در عرضه وجود نداشته باشد، این موضوعات خود به خود حل می‌شود.

اگر تعرفه‌ها کاهش پیدا کند، به نظر شما چه اندازه بر خودروهای خارجی موجود در بازار تاثیر می‌گذارد؟
به‌عنوان‌مثال در خودروهای ۲۰هزار دلاری مانند الانترا، کاهش تعرفه حدود ۲۵ تا ۳۰درصد از قیمت آن کم می‌کند. یعنی مدلی که در بازار داخلی ۱.۵میلیارد تومان به فروش می‌رسد، با ۳۰درصد کاهش تعرفه مواجه می‌شود که افت قیمت چشمگیری را به همراه خواهد داشت. در هر صورت مشتریان از کیفیت خودروها گلایه دارند. مشتریان خودرو که حقوق خود را با دلار نمی‌گیرند، اما موقع خرید مجبور به محاسبه قیمت با نرخ ارز هستند. اگر واردات خودرو ادامه پیدا می‌کرد، بسیاری از مسائل حل می‌شد.

بازار خودروهای دست‌دوم به چه شکل است؟
در این بخش هم قیمت‌ها بسیار بالاست. در همین سامانه فروش که ثبت نام خودرو انجام می‌شود، هفته گذشته خودروهای چینی با قیمت ۹۰۰میلیون تومان ثبت نام شدند. این قیمت‌گذاری تاثیر منفی بر بازار می‌گذارد. خودروهای چینی که کیفیت چندانی هم ندارند، با قیمت ۹۰۰میلیون تومان به فروش می‌رسند و چهارماهه تحویل داده شوند. شرکت‌ها به دلیل این که محصولشان را بفروشند و مشتریان گلایه نکنند، محدودیت عرضه ایجاد می‌کنند تا این خودرو در بازار آزاد با ۴۰۰میلیون تومان اختلاف بفروشند.

در این صورت کسانی که از کارخانه خودرو را خریداری کرده‌اند، راضی هستند و فراموش می‌کنند مدل‌های چینی را ۹۰۰میلیون تومان خریداری کرده‌اند. به همین دلیل خودروهای کارکرده خارجی چندان کاهش قیمتی نداشتند. چراکه با مدل‌های چینی مقایسه می‌شوند. این در حالی است که واردات هم انجام نمی‌شود و افرادی که به دنبال خودروهای اروپایی هستند، متوجه می‌شوند مدل‌های کارکرده از صفرکیلومترهای چینی بهترند.

آیا فروش خودرو از طریق سامانه یکپارچه تاثیری در بازار داشته است؟
در هر صورت براساس این ثبت‌نام و قرعه‌کشی فرصتی پیش می‌آید تا افرادی که در این چند سال نتوانسته‌اند خودرو ثبت‌نام کنند، شانس خود را بیازمایند و از بازار بی‌نصیب نمانند. تاثیر این طرح در ماه‌های آینده مشخص می‌شود؛ زمانی که این خودروها به مشتریان تحویل داده شوند. نسبت‌به شرایط روز بازار قیمت‌گذاری شده و به فروش می‌رسند.

آیا تثبیت برگ‌سبز به‌عنوان سند خودرو، تاثیری روی بازار خودروها داشت؟
بر وقت خریدار و فروشنده تاثیر دارد. پیش از این باید زمان بیشتری برای خریدوفروش صرف می‌کردند. ازسوی‌دیگر هزینه‌های مشتریان کاهش پیدا می‌کند.

پیش‌بینی شما درخصوص واردات چیست؟
تا امروز که واردات در حد حدس و گمان بوده و اخبار و جزئیات این طرح هنوز مشخص نشده است. هرچه زمان از این طرح می‌گذرد، واکنش بازار به این طرح تغییر می‌کند.

با زمزمه‌ آزادسازی واردات، قیمت‌ها کاهش پیدا کرد؛ اما با گذشت یک ماه از این طرح و عدم اجرای آن، دوباره قیمت‌ها افزایش یافت. واردات یکی از ملزومات بازار خودرو است که به مصرف‌کننده و تنظیم بازار کمک می‌کند. خودروسازان داخلی در سال‌های گذشته نتوانسته‌اند نیاز بازار را تامین کنند. نابسامانی و آشفتگی در بازار خودرو به دلیل عرضه کم خودرو و مدیریت بازار بوده است. برای تنظیم بازار دولت باید واردات را مجاز کند تا نیاز بازار تامین شود.

اگر نیاز بازار تامین می‌شد امروز مجبور نبودیم برای ۲۰۶ تیپ دو که در کارخانه ۱۵۰میلیون تومان قیمت دارد، ۱۵۵میلیون تومان بیشتر در بازار پرداخت کنیم. برخی افراد بحث عرضه کالا در بورس را پیش می‌کشند. در حالی که این خودرو چه در بورس به فروش برسد، چه ازسوی کارخانه؛ باز هم با کمبود عرضه مواجه است.

مشکل بازار عدم تامین نیاز بازار است که اختلاف قیمت و تقاضای کاذب را در بازار به وجود آورده است. در سال ۹۶ در یک مقطعی اکثر خودروها حدود ۱.۵میلیون تومان زیر قیمت شرکت به فروش می‌رسیدند. به دلیل این که تعداد کافی خودرو تولید می‌شد و هم تعداد کافی خودرو وارد و تنظیم بازار صورت گرفته بود. حدود ۱.۷میلیون دستگاه خودرو وارد بازار شده بود و فاصله قیمتی چندانی وجود نداشت. چون عرضه هم‌سو با تقاضا نبود، اختلاف قیمت به وجود آمد و واسطه‌گری افزایش یافت. افرادی بیش از نیاز خریداری کردند و سرمایه‌گذاری در این بخش افزایش یافت تا سرمایه‌گذاران خود را با تورم بالا ببرند.

در یکی دو سال اخیر که بازار با رکود مواجه شده، چه تاثیری روی فعالیت نمایشگاه‌ها داشته است؟
تعطیلی‌هایی داشته‌ایم اما غیر از رکود، تعطیلی نمایشگاه‌ها به مالیات هم برمی‌گردد. سازمان امور مالیاتی تراکنش‌های بانکی واحدهای صنفی را ملاک قرار می‌دهد. درحالی‌که این تراکنش‌ها، نشان از درآمد واحد صنفی ندارد.

این واحدها مالیات خود را به‌موقع و سالانه پرداخت می‌کردند. این افراد مجبور به تعطیلی واحدها یا تغییر شغل شدند. سازمان امور مالیاتی مانند سایر کشورها خود را به‌روز نکرده، طبق ماده ۶۵۷ قانون تجارت، فعالیت این واحد دلالی و واسطه‌گری است. خریداران پول را به حساب ما واریز کرده‌اند و به‌ازای آن خودرو تحویل می‌گیرند. واحدها بابت این معامله‌ها تنها درصد مشخصی دریافت می‌کردند.