این روزها جست‌وجوی عبارت «هالووین ۲۰۲۶ چه روزی است» در اینترنت بالا رفته و بسیاری از کاربران فارسی‌زبان، به‌خصوص نوجوانان و جوان‌ها، دوست دارند بدانند این مناسبت پرسروصدا دقیقاً کی برگزار می‌شود، از کجا آمده و نمادهای عجیبش مثل کدو تنبل تراشیده چه معنایی دارند. هالووین امسال روز شنبه ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶ برابر با ۹ آبان ۱۴۰۵ است؛ یعنی فقط چند روز دیگر. در این مطلب از جالبز، بدون اغراق و با تکیه بر منابع معتبر، هر آنچه برای شناخت این روز لازم است را مرور می‌کنیم.
هالووین ۲۰۲۶ چه روزی است؟
هالووین هر سال در تاریخ ثابت ۳۱ اکتبر برگزار می‌شود و فقط روز هفته‌اش تغییر می‌کند. در سال ۲۰۲۶ این تاریخ به شنبه افتاده است. طبق سایت تقویمی timeanddate، هالووین در آمریکا تعطیلی رسمی نیست و کسب‌وکارها طبق روال عادی کار می‌کنند، اما چون امسال آخر هفته غربی است، بسیاری از خانواده‌ها فرصت بیشتری برای برگزاری مراسم دارند. سالنامه معروف Old Farmer’s Almanac هم اشاره کرده که هالووین سال بعد یعنی ۲۰۲۷ به یکشنبه می‌افتد.
- تاریخ میلادی: شنبه ۳۱ اکتبر ۲۰۲۶
- تاریخ شمسی: شنبه ۹ آبان ۱۴۰۵
- زمان اصلی مراسم: عصر و شب همان روز
معنی کلمه هالووین
واژه Halloween شکل کوتاه‌شده عبارت All Hallows’ Eve است؛ یعنی «شب پیش از روز همه مقدسان». در انگلیسی قدیم «Hallow» به معنای مقدس بود و «Eve» به شب پیش از یک روز خاص گفته می‌شد. روز همه مقدسان در تقویم مسیحی اول نوامبر است و هالووین درست شب قبل از آن قرار می‌گیرد. به همین دلیل هالووین در اصل یک «شب» است، نه یک روز کامل.
تاریخچه هالووین؛ از سامهین تا امروز
بیشتر منابع تاریخی، از جمله وب‌سایت History و کتابخانه کنگره آمریکا، ریشه هالووین را به جشن باستانی سلتی به نام سامهین (Samhain) برمی‌گردانند. سلت‌ها که در ایرلند، بریتانیا و بخش‌هایی از اروپا زندگی می‌کردند، آغاز سال نو خود را اول نوامبر جشن می‌گرفتند. این زمان پایان فصل برداشت محصول و شروع زمستان سرد و تاریک بود.
آن‌ها باور داشتند که در شب ۳۱ اکتبر مرز میان دنیای زندگان و مردگان کم‌رنگ می‌شود و ارواح می‌توانند به زمین بازگردند. برای همین آتش‌های بزرگ روشن می‌کردند و لباس‌ها و نقاب‌هایی می‌پوشیدند تا ارواح سرگردان را دور کنند. پوشیدن لباس مبدل در هالووین امروزی از همین سنت قدیمی به یادگار مانده است.
نقش کلیسا در شکل‌گیری نام هالووین
با گسترش مسیحیت در اروپا، کلیسا روز اول نوامبر را به بزرگداشت همه مقدسان اختصاص داد. طبق روایت History، پاپ گرگوری سوم این مناسبت را به اول نوامبر منتقل کرد و حدود سال هزار میلادی، دوم نوامبر هم به نام «روز همه ارواح» شناخته شد. به این ترتیب آیین‌های کهن سلتی و مناسبت‌های مسیحی به هم آمیختند و شب پیش از اول نوامبر کم‌کم «هالووین» نام گرفت.
سفر هالووین به آمریکا و جهان
بر اساس گزارش اداره سرشماری آمریکا، مهاجران ایرلندی که از میانه قرن نوزدهم در شمار زیاد به ایالات متحده رفتند، رسوم هالووین را با خود بردند. در قرن بیستم این مناسبت به یکی از سرگرمی‌های محبوب، به‌ویژه برای بچه‌ها، تبدیل شد و بعدها از طریق فرهنگ عامه آمریکا به بسیاری از کشورهای دیگر رسید.
نمادها و رسوم مشهور هالووین
- کدو تنبل تراشیده (جک‌اولنترن): کدویی که داخلش خالی و رویش صورتی کنده می‌شود و شمعی درونش روشن می‌کنند. خانواده‌ها آن را جلوی در یا کنار پنجره می‌گذارند.
- تریک اور تریت: کودکان با لباس مبدل در خانه همسایه‌ها را می‌زنند و شیرینی می‌گیرند. History این رسم را احتمالاً برگرفته از سنت قدیمی «کیک ارواح» در انگلستان می‌داند؛ نان شیرینی که به نیازمندان داده می‌شد تا برای درگذشتگان خانواده دعا کنند.
- لباس‌های مبدل: از شخصیت‌های ترسناک گرفته تا قهرمان‌های فیلم و کارتون.
- رژه‌ها و جشنواره‌ها: مانند رژه معروف محله گرینیچ ویلج در نیویورک که از سال ۱۹۷۴ برگزار می‌شود.
- فیلم و داستان ترسناک: تماشای فیلم وحشت و تعریف قصه ارواح از سرگرمی‌های رایج این شب است.
شباهت هالووین با قاشق‌زنی ایرانی
برای ما ایرانی‌ها رسم در زدن و گرفتن خوراکی آشناست. بی‌بی‌سی فارسی در گزارشی درباره آداب هالووین، تریک اور تریت را به مراسمی شبیه قاشق‌زنی تشبیه کرده است؛ رسمی که در شب چهارشنبه‌سوری اجرا می‌شود و در آن افراد با پوشاندن صورت به در خانه‌ها می‌روند و با زدن قاشق به کاسه، خوراکی یا هدیه‌ای دریافت می‌کنند. همین شباهت نشان می‌دهد که بسیاری از فرهنگ‌ها آیین‌های مشابهی برای پیوند با همسایه‌ها و گذر از فصل‌ها داشته‌اند.
هالووین امروز بیش از آنکه یک باور باشد، یک رویداد فرهنگی و تجاری است؛ کتابخانه کنگره آمریکا آن را جشنی سکولار وی دانلود و به‌شدت تجاری در قرن بیست‌ویکم توصیف می‌کند.
چند نکته برای علاقه‌مندان
اگر دوست دارید با هالووین بیشتر آشنا شوید، لازم نیست حتماً مهمانی بگیرید. تماشای یک فیلم کلاسیک، خواندن درباره ریشه‌های تاریخی این مناسبت یا تراشیدن یک کدو تنبل همراه با بچه‌ها می‌تواند تجربه‌ای سرگرم‌کننده باشد. فقط اگر از شمع داخل کدو استفاده می‌کنید، آن را دور از پرده و وسایل آتش‌گیر قرار دهید و هرگز روشن رها نکنید.
در نهایت، دانستن تاریخچه مناسبت‌های جهانی به ما کمک می‌کند تصویر دقیق‌تری از فرهنگ‌های دیگر داشته باشیم و شباهت‌هایشان را با آیین‌های خودمان ببینیم. شما درباره هالووین چه می‌دانستید و کدام بخش این مطلب برایتان تازگی داشت؟